सङ्केतदण्डः यः सप्तवादने न पतेत्
सारांशः
नीलगिरिषु कुरिञ्जीघट्टे सप्तवादने अन्तिमं पर्वतरेलयानं भग्नं सेतुं प्रति वलति, सन्ध्या च पुनः षड्वादनं प्रत्यागच्छति। केवलं चत्वारि मित्राणि स्मरन्ति, तानि च ज्ञातुम् इच्छन्ति यत् कोऽपि हस्तः यन्त्रदण्डं न स्पृशति चेत् सङ्केतदण्डः किमर्थं पतति।
सम्पूर्णपाठः
0:00सप्तवादनस्य चीत्कारः
किमर्थं सङ्केतदण्डः पतति, यदा कोऽपि हस्तः तस्य यन्त्रदण्डं न स्पृशति? सप्तवादने गाढे कुहरे, लघु पर्वतरेलयानं मुख्यमार्गं त्यक्त्वा, पुरातनं शाखामार्गं प्रति वलति। तस्य मार्गस्य अन्ते एकः सेतुः अस्ति, यः भूस्खलनेन भग्नः, मासेभ्यः च पिहितः। यानस्य वाष्पशृङ्गं तीक्ष्णं चीत्करोति, कुहरं च विदारयति। स्थानकस्य मञ्चे चत्वारः बालाः स्तब्धाः तिष्ठन्ति, तेषां हृदयानि च स्पन्दनं विस्मरन्ति। ततः सहसा, सर्वं विलीयते। स्थानकस्य घटी पुनः, षड्वादनं दर्शयति। कुहरः पुनः मृदुः, यानं पुनः मञ्चे शान्तं तिष्ठति, अध्यापिका पुनः वातायनात् हस्तं चालयति। अन्ये सर्वे किमपि न जानन्ति। केवलं ते चत्वारः स्मरन्ति॥
1:00कुरिञ्जीघट्टस्य मित्राणि
इदं कुरिञ्जीघट्टं नाम लघु पर्वतनगरम्, नीलगिरीणां हरितेषु शिखरेषु स्थितम्। अत्र शरदः सायङ्काले मेघाः मार्गेषु एव चरन्ति, लघुरेलयानं च चायोद्यानानां मध्ये सर्पवत् अवतरति। मञ्चे चत्वारि मित्राणि तिष्ठन्ति। फरहानः त्रयोदशवर्षीयः पतङ्गोड्डायकः, यः वायोः भाषां पठति। अद्य अपराह्णे, वायोः एकेन वेगेन, तस्य प्रियतमः रक्तपतङ्गः, यस्मिन् सः स्वहस्तेन चन्द्रचिह्नम् अङ्कितवान्, छिन्नः भूत्वा, पर्वतस्य कर्तनं प्रति अदृश्यः अभवत्। तस्य काचलिप्तं सूत्रम् अपि तेन सह गतम्। 'श्वः आनेष्यामः,' इति ते अवदन्, न च गतवन्तः। इशानः द्वादशवर्षीयः, यस्य कण्ठे सर्वाणि यानसमयपत्राणि वसन्ति। रेवती एकादशवर्षीया, या सर्वं चित्रयति। मीनुः दशवर्षीया, सर्वासु लघुतमा, किन्तु सर्वेभ्यः निर्भयतरा। ते अध्यापिकां लक्ष्मीं, शिशुभिः पूर्णं यानखण्डं च, समतलभूमिं प्रति विसर्जयितुम् आगताः। फरहानः क्षणं कर्तनं प्रति पश्यति, ततः निःश्वस्य मुखं परावर्तयति। अधुना तु तेषां पुरतः महत्तरः प्रश्नः अस्ति: यदि घटी पुनः पुनः षट् दर्शयति, तर्हि ते कतिवारं तं चीत्कारं श्रोष्यन्ति?
2:33सङ्केतगृहे प्रथमावर्तः
प्रथमे आवर्ते ते सङ्केतगृहं प्रति धावन्ति। तत्र वृद्धः सङ्केतपालः गोविन्दः, चायं पिबन् उपविशति। तस्य पुरतः लोहयन्त्रदण्डाः पङ्क्तौ तिष्ठन्ति। 'शाखामार्गस्य यन्त्रदण्डः बद्धः अस्ति,' इति सः हसन् वदति। 'तालकेन रुद्धः। कोऽपि तं चालयितुं न शक्नोति।' इशानः घटीं पश्यति, लेखन्यां च सर्वं लिखति। षड्वादनात् परं षट्चत्वारिंशत्तमे निमेषे, बहिः कुहरे, सङ्केतदण्डः सहसा अधः नमति, 'मार्गः मुक्तः' इति सूचयन्। यन्त्रदण्डः तु, स्वस्थाने निश्चलः एव। रेवती शीघ्रं चित्रं रचयति। मीनुः वातायनं प्रति धावति। ततः सप्तवादनम्। वाष्पशृङ्गस्य चीत्कारः। पुनः षड्वादनम्॥
3:32स्थानकाधिपस्य कक्षः
द्वितीये आवर्ते ते स्थानकाधिपस्य कक्षं प्रविशन्ति। स्थानकाधिपः नायरः तेषां वचनं श्रुत्वा, उच्चैः हसति। 'स्वप्नाः, बालाः, केवलं स्वप्नाः!' किन्तु इशानः भित्तौ लम्बमानं समयपत्रं पठति, गणयति च। 'अस्मिन् आवर्ते दण्डः द्विपञ्चाशत्तमे निमेषे पतितः, न षट्चत्वारिंशत्तमे। किमर्थं समयः परिवर्तते?' फरहानः बहिः स्थानकस्य ध्वजं पश्यति। 'यदा पूर्वदिशः वायुः वहति, तदा एव दण्डः कम्पते,' इति सः मन्दं वदति। रेवती स्वचित्रे दण्डस्य तारस्य समीपे, एकां सूक्ष्मां दीप्तां रेखां पश्यति, किन्तु तां कुहरस्य जलबिन्दुं मत्वा उपेक्षते। तदा इशानः स्थानकस्य घटीं दृष्ट्वा, स्तब्धः भवति। तस्याः कण्टकः, एकवारं उत्प्लुत्य अग्रे गतः॥
4:33क्षीयमाणः कालः
तृतीये चतुर्थे च आवर्ते, इशानः प्रत्येकं निमेषं गणयति। तस्य मुखं श्वेतं भवति। 'प्रत्यावर्तं घटी त्रीन् निमेषान् अधिकं प्लवते। आवर्तः लघुतरः भवति।' रेवती अपि परिवर्तनानि पश्यति। कुहरः प्रतिवारं गाढतरः। मञ्चस्य दीपाः मन्दतराः। अध्यापिकायाः हस्तः विलम्बेन चलति, यथा कालः एव श्रान्तः। 'यदि एवं भवति,' इति इशानः कम्पितस्वरेण वदति, 'तर्हि शीघ्रं कालः पुनः न आवर्तिष्यते। तदा सप्तवादनं सत्यं भविष्यति, यानं च भग्नं सेतुं प्रति यथार्थतः गमिष्यति।' चत्वारः परस्परं पश्यन्ति। सङ्केतगृहे उत्तरं नास्ति, स्थानके अपि नास्ति। केवलम् एकं स्थानं शिष्टम् अस्ति: मेघैः आवृतं कर्तनं, यत्र सङ्केतस्य तारः धावति॥
5:36कर्तने रक्तच्छाया
पञ्चमे आवर्ते ते कर्तनस्य वृतिं प्रति धावन्ति। मीनुः वृतेः रन्ध्रं दृष्ट्वा तत्र प्रवेष्टुम् इच्छति, किन्तु फरहानः तस्याः स्कन्धं धारयति। 'न, मीनु। अन्धकारे प्रस्तराः शिथिलाः।' ते वृतेः पृष्ठतः एव पश्यन्ति। उपरि कुहरे, लोहतारः शिलायां दीर्घः प्रसृतः, नीचैः च सङ्केतदण्डं प्रति गच्छति। तदा पूर्ववातस्य एकः वेगः आगच्छति। कुहरस्य मध्ये, किमपि रक्तवर्णं पक्षिवत् स्फुरति, ततः निश्चलं भवति। दूरे, सङ्केतदण्डः अधः पतति। 'कः तत्र?' इति रेवती मन्दं पृच्छति। उत्तरं नास्ति। केवलं वाष्पशृङ्गस्य चीत्कारः, घट्याः च षड्वादनम्॥
6:30रेवत्याः चित्राणि
षष्ठे आवर्ते ते मञ्चस्य आसने उपविश्य, रेवत्याः सर्वाणि चित्राणि प्रसारयन्ति। प्रत्येकस्मिन् आवर्ते दण्डः भिन्ने निमेषे पतितः। किन्तु प्रत्येकं चित्रे, स्थानकस्य ध्वजः पश्चिमं प्रति उड्डीयते, पूर्ववायुना प्रेरितः। 'वायुः एव दण्डं कर्षति,' इति फरहानः वदति। 'किन्तु वायोः हस्ताः न सन्ति। कश्चित् रज्जुः, कश्चित् तन्तुः आवश्यकः।' रेवती अन्तिमं चित्रम् उन्नमयति। तत्र कुहरे स्फुरन्ती सा रक्तच्छाया स्पष्टा अस्ति: चतुष्कोणः आकारः, दीर्घः पुच्छः, तस्य मध्ये, लघु चन्द्रचिह्नम्। फरहानस्य मुखात् वर्णः अपगच्छति। सः तत् चिह्नं जानाति। स्वयम् एव, तत् अङ्कितवान्॥
7:26अस्माकम् एव सूत्रम्
'मम पतङ्गः,' इति फरहानः श्वसिति। 'अद्य अपराह्णे सः छिन्नः, कर्तनं प्रति पतितः। वयं श्वः आनेष्याम इति उक्त्वा, क्रीडां प्रति गताः।' सर्वं स्पष्टं भवति। पतङ्गस्य काचलिप्तं सूत्रं, सङ्केतस्य तारे वेष्टितम्। यदा यदा पूर्ववातः पतङ्गं कर्षति, तदा तदा सूत्रं तारं कर्षति, तारः च दण्डं 'मुक्तमार्गः' इति अधः नमयति। न भूतः, न शत्रुः। ते एव। फरहानः भूमिं पश्यति। 'अहं गुप्तं गत्वा तत् मोचयिष्यामि। कोऽपि न ज्ञास्यति।' किन्तु रेवती तस्य हस्तं गृह्णाति। 'काचसूत्रम्, अन्धकारः, शिथिलाः प्रस्तराः? न। सत्यं वक्तव्यम्, साहाय्यं याचितव्यम्।' तदा इशानः घटीं पश्यति, तस्य स्वरः भग्नः। 'कण्टकः पुनः प्लुतः। एषः अन्तिमः आवर्तः। सप्तवादनं, केवलं द्वादशभिः निमेषैः दूरम्॥'
8:37दीपप्रकाशे पतङ्गः
चत्वारः स्थानकाधिपस्य कक्षं प्रति धावन्ति। फरहानः एकेन श्वासेन सर्वं निवेदयति: पतङ्गः, सूत्रं, तारः, वायुः। अस्मिन् वारे, नायरः न हसति। सः गोविन्दं मार्गरक्षकं च आह्वयति। मार्गरक्षकः स्थूले चर्महस्तावरणे धृत्वा, दीपं गृह्णाति। मीनुः मार्गं दर्शयति, किन्तु अस्मिन् वारे सा पृष्ठतः तिष्ठति, केवलम् अङ्गुल्या सूचयति। दीपस्य किरणः कुहरं भिनत्ति। तत्र, शिलायाः उपरि, फरहानस्य रक्तपतङ्गः तारे बद्धः, पञ्जरस्थः शुकः इव पक्षौ विधुन्वन् कम्पते। तस्य काचसूत्रं प्रकाशे अग्निरेखा इव दीप्यते, तारं परितः वलयितम्। पूर्ववातस्य अन्तिमः वेगः आगच्छति। सङ्केतदण्डः कम्पमानः, अधः नमति। मार्गरक्षकः सावधानं सूत्रं कर्तर्या छिनत्ति। पतङ्गः मुक्तः कुहरे उड्डीयते, दण्डः च मन्दं पुनः उन्नमति, 'तिष्ठ' इति वदन् इव॥
9:49सप्तवादनम्
सप्तवादनम्। कुहरात् यानस्य दीपः प्रकटीभवति। सङ्गमस्थाने चालकः सङ्केतं पश्यति। दण्डः क्षैतिजः, निश्चलः, दृढः। यानं मन्दं मन्दं तिष्ठति। गोविन्दः यन्त्रदण्डं चालयति, यानं मुख्यमार्गे एव तिष्ठति, शाखामार्गः भग्नः सेतुः च अन्धकारे पृष्ठतः तिष्ठतः। वाष्पशृङ्गं पुनः नदति। किन्तु अस्मिन् वारे तत् न चीत्करोति, गायति इव। यानखण्डस्य वातायनात् अध्यापिका लक्ष्मीः हस्तं चालयति, शिशवः हसन्ति। चत्वारि मित्राणि श्वासं रुद्ध्वा, घटीं पश्यन्ति। कण्टकः सप्तसु तिष्ठति। किं सः पुनः षट् प्रति प्लविष्यते?
10:43सप्तवादनात् परम्
एकः निमेषः गच्छति। द्वितीयः। तृतीयः। कण्टकः न प्लवते। कुहरः न विलीयते। यानस्य लघुदीपः वनस्य वक्रे, शनैः शनैः अदृश्यः भवति। इशानः स्वलेखनीं निधाय निःश्वसिति। 'सप्त वादनानि, पञ्च निमेषाः। एतत् पूर्वं कदापि न अभवत्।' मीनुः उच्चैः हसति, रेवती च स्वपुस्तके नूतनं चित्रम् आरभते: स्थिरः दण्डः, शान्तः कुहरः। रात्रौ नववादने, स्थानकस्य दूरभाषः नदति। नायरः स्मयमानः वदति, 'यानं समतलभूमिं सुरक्षितं प्राप्तम्। अध्यापिका युष्मभ्यं धन्यवादान् प्रेषयति।' किन्तु फरहानः न हसति। तस्य करे सः रक्तपतङ्गः अस्ति, छिन्नः, आर्द्रः, यं मार्गरक्षकः तस्मै प्रत्यार्पितवान्। तस्य मनसि, एकम् अन्तिमं कार्यं शिष्टम्॥
11:49सूत्रस्य ग्रन्थिः
परेद्युः प्रातः चत्वारः कर्तनस्य वृतिं प्रति पुनः गच्छन्ति, अस्मिन् वारे गोविन्देन सह। ते शाखासु, वृतिषु, तृणेषु च लग्नानि सर्वाणि पुरातनसूत्राणि सावधानं सङ्गृह्णन्ति, कोषे स्थापयन्ति च। फरहानः शिलायाम् उपविश्य वायुं शृणोति। पूर्ववातः मृदुः वहति। दूरे सङ्केतदण्डः निश्चलः तिष्ठति। किमर्थं सङ्केतदण्डः पतति, यदा कोऽपि हस्तः तं न स्पृशति? अधुना ते उत्तरं जानन्ति: अस्माकम् एव हस्ताः, बहुपूर्वं, किमपि त्यक्त्वा विस्मृतवन्तः। फरहानः पतङ्गस्य भग्नं चन्द्रचिह्नं स्पृशति, स्मयते च। 'याः ग्रन्थीः वयं बध्नीमः, ताः वयम् एव मोचयामः,' इति सः वदति। कुरिञ्जीघट्टे च, प्रथमवारं, सन्ध्या अग्रे एव गच्छति॥
अन्यानि चलचित्राणि
शृङ्खला: thriller (संस्कृतम्)