हिमपेटिकायाः रहस्यम्
सारांशः
वर्षाकाले पश्चिमघट्टानां एकस्मिन् ग्रामे सर्पदष्टायाः पितामह्याः प्राणरक्षणाय त्रयोदशवर्षीयः अर्जुनः चतसृणां होराणां अन्तः प्रतिविषम् आनेतुं प्रवृद्धां नदीं तरति। मार्गे रहस्यमयाः चोराः तस्य हिमपेटिकां हरन्ति।
सम्पूर्णपाठः
0:00केदारे सर्पः
पश्चिमघट्टानां पर्वतेषु वर्षाकालः आसीत्। मेघाः गर्जन्ति स्म, नद्यः च कूलानि अतिक्रम्य वहन्ति स्म। एकस्मिन् लघुग्रामे त्रयोदशवर्षीयः अर्जुनः देसाई स्वपितामह्या कमलया सह वसति स्म। तस्मिन् अपराह्णे कमला केदारे धान्यरोपणं करोति स्म। सहसा सा उच्चैः आक्रोशत्। जलात् एकः कृष्णः सर्पः निःसृत्य शीघ्रं तृणेषु अदृश्यः अभवत्। कमलायाः पादे द्वे लघुनी दंशचिह्ने आस्ताम्। अर्जुनः धावन् आगतः। “किमपि न अभवत्, मूर्ख, मा रोदीः,” इति कमला अवदत्, किन्तु तस्याः मुखं पाण्डुरम् आसीत्। अर्जुनः ग्रामजनाः च तां शनैः एकस्मिन् फलके शाययित्वा चिकित्सालयं प्रति अनयन्। सः न जानाति स्म यत् अस्य दिवसस्य सर्वाः घटिकाः एकस्याः पेटिकायाः परितः भ्रमिष्यन्ति इति।
1:00चतस्रः होराः
चिकित्सालये वैद्या सुनीता कमलायाः पादं दृष्ट्वा गम्भीरा अभवत्। “सर्पविषस्य प्रतिविषम् अत्र नास्ति,” इति सा मन्दम् अवदत्। “मार्गः जलप्रवाहेण नष्टः अस्ति। अस्माकं समीपे केवलं चतस्रः होराः सन्ति।” सा दूरवाण्या नद्याः पारे स्थितस्य विपणिनगरस्य वृद्धं भेषजविक्रेतारं गोविन्दरावम् आहूतवती। गोविन्दः अवदत्, “मम समीपे एका एव कूपिका अस्ति। किन्तु कः आनेष्यति? सूर्यास्ते नौकातरणं पिधीयते।” अर्जुनः वैद्यायाः हस्तात् दूरवाणीं गृहीत्वा अवदत्, “अहम् आनेष्यामि।” शय्यायां कमला अर्धनिमीलिताभ्यां नेत्राभ्याम् अहसत्। “अयं बालः कदापि मम वचनं न शृणोति,” इति सा अवदत्। “अद्य अपि मा शृणोतु।” भित्तौ घटी चतुर्वादनं सूचयति स्म। चतस्रः होराः आरब्धाः।
2:00लीलायाः प्लवः
नद्याः तटे लीला नाम चतुर्दशवर्षीया बालिका स्वकुलस्य वंशप्लवं सज्जीकरोति स्म। तस्याः हस्ते दीर्घः वंशदण्डः आसीत्, नयनयोः च भयस्य लेशः अपि न आसीत्। “नदी अद्य क्रुद्धा अस्ति,” इति सा अवदत्, “किन्तु अहं तस्याः सर्वान् मार्गान् जानामि।” अर्जुनः वैद्यया दत्तां रिक्तां लघ्वीं शीतपेटिकां वहति स्म। प्लवः पङ्किले जले अचलत्। लीला वामतः एकां शिलां परिहृत्य, दक्षिणतः एकं निमग्नं वृक्षं च, प्लवं प्रवाहस्य मध्ये नयति स्म। अर्जुनः द्वौ हस्तौ प्लवस्य काष्ठे दृढं धारितवान्। पारं प्राप्य लीला उपरि आकाशम् अपश्यत्। “सूर्यास्तात् पूर्वं प्रतिनिवर्तनीयम्,” इति सा अवदत्। “अन्यथा अद्य रात्रौ कोऽपि न तरिष्यति, कूपिका अपि न।”
2:58वृद्धस्य आदेशः
गोविन्दरावस्य भेषजापणः लघुः अन्धकारमयः च आसीत्। फलके एका सूचिः सूत्रं च पतिते आस्ताम्। वृद्धः पेटिकां गृहीत्वा अन्तः गतवान्, क्षणानन्तरं च प्रत्यागतवान्। “कूपिका हिमखण्डैः सह अत्र अस्ति,” इति सः अवदत्, पेटिकां च पिहितवान्। ततः सः भित्तेः एकं पुरातनं गुरुं वर्षाप्रावारं निष्कास्य अर्जुनाय अयच्छत्। “इदं धारय।” “किन्तु पितामह, अतीव उष्णम् अस्ति,” इति अर्जुनः अवदत्। “धारय,” इति गोविन्दः पुनः अवदत्, तस्य स्वरः कठोरः आसीत्। प्रावारः अपेक्षया गुरुतरः आसीत्, वक्षसि च तस्य अन्तः किमपि कठिनं प्रतीयते स्म। द्वारे गोविन्दः अर्जुनस्य स्कन्धं गृहीत्वा मन्दम् अवदत्, “यदि पेटिका अपि नश्येत्, तथापि प्रावारं मा त्यज, साक्षात् चिकित्सालयं गच्छ।” किमर्थं वृद्धः एवं वदति?
3:39हरितं जीपयानम्
वीथ्यां वर्षा प्रबलतरा अभवत्। अर्जुनः लीला च घट्टं प्रति त्वरया अचलताम्। तदा पृष्ठतः एकस्य यानस्य मन्दः ध्वनिः अश्रूयत। एकं पुरातनं हरितं जीपयानं, यस्य दीपौ निर्वापितौ आस्ताम्, तयोः पश्चात् शनैः शनैः आगच्छत्। अन्तः द्वौ पुरुषौ उपविष्टौ आस्ताम्। लीला एकस्मिन् कोणे वामतः अवर्तत। यानम् अपि वामतः अवर्तत। अर्जुनः एकस्य आपणस्य छायायां स्थित्वा प्रतीक्षते स्म। यानम् अपि स्थितम्। “एतौ आवाम् अनुसरतः,” इति लीला कर्णे अवदत्। “जलप्लावनकाले चोराः मार्गेषु औषधानि हरन्ति इति मया श्रुतम्।” अर्जुनः पेटिकां वक्षसि दृढं धारितवान्। तदा यानस्य द्वारं सहसा उद्घटितम्।
4:28वीथिषु पलायनम्
“धाव!” इति लीला आक्रोशत्। तौ सङ्कीर्णाभिः वीथिभिः अधावताम्, यत्र यानं प्रवेष्टुं न शक्नोति स्म। पृष्ठतः पादध्वनयः, ततः पुनः यन्त्रस्य गर्जनम्। अर्जुनस्य श्वासः शीघ्रः अभवत्, गुरुः प्रावारः च तस्य स्कन्धौ अधः अकर्षत्। स्वेदः वर्षया सह मिश्रितः। “प्रावारं त्यज, वेगेन धाविष्यसि,” इति लीला अवदत्। अर्जुनः क्षणं स्थगितः, किन्तु वृद्धस्य वचनं स्मृत्वा प्रावारं दृढतरं बद्धवान्। तौ घट्टं प्राप्तवन्तौ। प्लवः तत्र आसीत्, किन्तु नदी पूर्वापेक्षया उच्चतरा। सूर्यः मेघानां पृष्ठे निमज्जति स्म। तटस्य उपरि जीपयानं स्थितम्, ततः द्वौ पुरुषौ अवतीर्य एकां यन्त्रनौकां प्रति अधावताम्।
5:14प्रवाहस्य मध्ये
लीला सर्वबलेन वंशदण्डं जले न्यक्षिपत्। प्लवः प्रवाहे अचलत्। पृष्ठतः यन्त्रनौकायाः तीक्ष्णः शब्दः आगच्छत्। “ते आवयोः अपेक्षया शीघ्रतराः सन्ति,” इति अर्जुनः अवदत्। लीला न उत्तरम् अयच्छत्। सा प्लवम् एकस्यां सङ्कीर्णायां शाखायां नीतवती, यत्र जले बहवः निमग्नाः शिलाः आसन्। “यन्त्रनौका अत्र न आगमिष्यति,” इति सा अवदत्। किन्तु यन्त्रनौका परिक्रम्य पुरतः तटे प्रतीक्षते स्म इति तौ न अपश्यताम्। तरङ्गः प्लवम् अकम्पयत्। अर्जुनः पेटिकाम् ऊर्ध्वं धारयन् स्वपादौ स्थिरीकृतवान्। अन्ततः प्लवः ग्रामस्य तटम् अस्पृशत्। अर्जुनः पङ्के अवातरत्। तदा एव वृक्षाणां पृष्ठात् एका छाया निर्गता।
6:11पेटिका अपहृता
एकः पुरुषः अर्जुनं प्रति अधावत्, तस्य हस्तात् पेटिकां बलात् आकृष्य च पलायितः। अर्जुनः पङ्के अपतत्। “स्थापय! सा मम पितामह्याः प्राणाः!” इति सः आक्रोशत्। किन्तु पुरुषः तटस्य समीपे स्थितां यन्त्रनौकां प्रति धावति स्म, यत्र तस्य सहचरः प्रतीक्षते स्म। लीला दण्डं गृहीत्वा अनुधावितुम् उद्यता। “शीघ्रम्, अर्जुन! तौ अधुना अपि दूरं न गतौ!” आकाशे अन्तिमः प्रकाशः विलीयते स्म। नदी तटस्य शिलाः आप्लावयति स्म। ग्रामस्य मार्गः वामतः पर्वतम् आरोहति स्म, चोरयोः मार्गः दक्षिणतः नदीं प्रति। अर्जुनः मध्ये स्थितः। तस्य हृदयम् उन्मत्तम् इव स्पन्दते स्म।
6:51विश्वासस्य निर्णयः
अर्जुनस्य मनसि गोविन्दस्य स्वरः अनुनादितः। “यदि पेटिका अपि नश्येत्, तथापि प्रावारं मा त्यज, साक्षात् चिकित्सालयं गच्छ।” किमर्थं वृद्धः एतत् पूर्वम् एव अवदत्? किं सः किमपि जानाति स्म? अर्जुनः प्रावारस्य गुरुत्वम् अनुभूतवान्, यत् सः सर्वं मार्गं शपन् अवहत्। “लीले, स्थापय!” इति सः अवदत्। “आवां चिकित्सालयं गच्छावः।” लीला विस्मिता परिवृत्ता। “किं त्वम् उन्मत्तः? औषधं तु तयोः हस्ते अस्ति!” “न जानामि,” इति अर्जुनः अवदत्, “किन्तु तस्य वृद्धस्य वचनं विश्वसिमि।” क्षणं लीला तं दृष्टवती, ततः दण्डं स्कन्धे निधाय तेन सह पर्वतमार्गम् आरोहत्। पृष्ठतः यन्त्रनौका अन्धकारे विलीना।
7:44रिक्ता कूपिका
पर्वतमार्गः पङ्किलः अन्धकारमयः च आसीत्। अर्जुनस्य पादौ पुनः पुनः अस्खलताम्। प्रत्येकं पदे सः चिन्तयति स्म, “यदि अहं भ्रान्तः अस्मि? यदि पितामही…” तदा अधस्तात् नद्याः तटात् क्रुद्धः आक्रोशः श्रुतः। चोरौ पेटिकाम् उद्घाटितवन्तौ आस्ताम्। “केवलं हिमम्! हिमं जलं च एका रिक्ता कूपिका!” इति एकः गर्जितवान्। ततः पेटिकायाः जले पतनस्य ध्वनिः। लीला अर्जुनं प्रति परिवृत्ता। “रिक्ता?” अर्जुनः स्थितः, तस्य श्वासः रुद्धः। यदि पेटिका रिक्ता आसीत्, तर्हि औषधं कुत्र? किं गोविन्दः तान् एव वञ्चितवान्, अथवा अस्मान् अपि? दूरे चिकित्सालयस्य मन्दः दीपः दृश्यते स्म।
8:30प्रावारस्य रहस्यम्
चिकित्सालये कमला शय्यायां निःशब्दं शयाना आसीत्, तस्याः श्वासः मन्दः। वैद्या सुनीता द्वारे एव अपृच्छत्, “कूपिका कुत्र अस्ति?” “पेटिका चोरिता,” इति अर्जुनः कम्पमानस्वरेण अवदत्, “किन्तु गोविन्दः अवदत् यत् प्रावारं मा त्यज इति।” सः प्रावारं निष्कास्य फलके अस्थापयत्। वैद्या तस्य वक्षःस्थलं स्पृष्टवती। अन्तःस्तरे सीवनस्य एका नवा रेखा आसीत्। कर्तर्या सा सूत्रम् अच्छिनत्। ऊर्णावस्त्रेण वेष्टिता, शीतकोष्ठेन रक्षिता, लघ्वी काचकूपिका तत्र आसीत्। लीला मुखं हस्ताभ्यां पिहितवती। अर्जुनः सर्वम् अवगतवान्। हिमपेटिका कदापि औषधं न अवहत्। सा केवलं चोराणां कृते जालम् आसीत्। वास्तविकं प्रतिविषं सर्वं मार्गं तस्य हृदयस्य समीपे एव आसीत्।
9:32गोविन्दस्य युक्तिः
वैद्या शीघ्रं प्रतिविषं कमलायै दत्तवती। रात्रिः दीर्घा आसीत्। अर्जुनः लीला च शय्यायाः पार्श्वे निद्रां विना उपविष्टौ। मध्यरात्रौ दूरवाणी अवादीत्। गोविन्दः आसीत्। “प्रावारः सुरक्षितः किम्?” इति सः अपृच्छत्। “आम्, पितामह। किन्तु भवान् कथं ज्ञातवान्?” वृद्धः मन्दम् अहसत्। “चत्वारिंशत् वर्षाणि अहं जलप्लावनं पश्यामि। प्रतिवर्षं केचन चोराः मार्गेषु प्रतीक्षन्ते, शीतपेटिकाः च हरन्ति, यतः ते जानन्ति यत् प्रतिविषं शीते एव वहति। अतः अहं तेभ्यः पेटिकाम् अयच्छम्, तुभ्यं च प्रावारम्।” अर्जुनः प्रावारं प्रति अपश्यत्। अद्य सः ज्ञातवान् यत् बुद्धिः कदाचित् बलात् अपि शीघ्रतरा धावति।
10:25प्रभाते शान्तिः
प्रभाते वर्षा शान्ता अभवत्। कमला नेत्रे उन्मील्य अर्जुनम् अपश्यत्। “त्वं पङ्केन आच्छादितः असि,” इति सा अवदत्। “प्रथमं स्नानं कुरु, ततः समीपम् आगच्छ।” अर्जुनः हसन् अश्रूणि मार्जितवान्। लीला द्वारे स्थिता आसीत्, बहिः नदी पुनः शान्ता। कमला तस्याः हस्तं गृहीत्वा अवदत्, “त्वया मम पौत्रः पुनः आनीतः।” ततः सा प्रावारं दृष्ट्वा अपृच्छत्, “एषः कस्य?” “एकस्य वृद्धस्य, यः चोराणाम् अपेक्षया अधिकं चिन्तयति,” इति अर्जुनः अवदत्। सः प्रावारं स्यूत्वा प्रत्यर्पयिष्यामि इति निश्चितवान्। यतः कदाचित् अस्माकं प्राणान् सः एव भारः रक्षति, यं वयं त्यक्तुम् इच्छामः।
अन्यानि चलचित्राणि
शृङ्खला: thriller (संस्कृतम्)