अग्निबाणेभ्यः पूर्वं रक्षणीया नौका
सारांशः
दीपावल्याः पूर्वसन्ध्यायां कोङ्कणतटस्य जलदुर्गे सर्वं नगरम् अग्निबाणोत्सवं प्रतीक्षते, किन्तु द्वादशवर्षीया तारा दूरात् एकस्य पुरुषस्य ओष्ठेषु त्रीणि भयङ्कराणि पदानि पठति। पञ्चदशनिमेषाणां गणनायां सा बधिरया मात्रा सह पदचिह्नानि, पादुकां, निर्वापितं दीपं च अनुसरति।
सम्पूर्णपाठः
0:00त्रीणि पदानि
0:00किम् उक्तं तेन — «अग्निः... नौका... निर्गच्छ»? सहस्रशः जनानां कोलाहलस्य मध्ये, एका बालिका निश्चला तिष्ठति। 0:12तस्याः नेत्रे, दूरे स्थितस्य एकस्य पुरुषस्य ओष्ठौ अनुसरतः। सः दूरवाणीं मुखस्य समीपे धारयति, अतः तस्य मुखस्य अर्धभागः हस्तेन आच्छादितः अस्ति। तथापि बालिका त्रीणि पदानि पठति — अग्निः, नौका, निर्गच्छ। समुद्रे स्थिता विशाला नौका, अग्निबाणैः पूर्णा अस्ति। 0:38प्रक्षेपणाय, पञ्चदश निमेषाः एव अवशिष्टाः। तस्य पुरुषस्य वचनेषु, कः अर्थः निगूढः अस्ति?
0:48जलदुर्गे दीपावली
0:48सा बालिका तारा जोगळेकर अस्ति, द्वादशवर्षीया। कोङ्कणतटे स्थितस्य प्राचीनस्य जलदुर्गस्य प्राकारे, सा तिष्ठति। अद्य दीपावल्याः पूर्वसन्ध्या अस्ति, सर्वं नगरं च दुर्गे सम्मिलितम्। तारायाः माता सुनन्दा बधिरा अस्ति, दुर्गसङ्ग्रहालये मार्गदर्शिका च। 1:11बाल्यात् एव, तारा मातुः हस्तसंकेतान् ओष्ठचलनानि च पठितुम् अशिक्षत। अतः सा दूरात् अपि वचनानि पश्यति। किञ्चित्कालपूर्वं, तारा अग्निबाणनौकायाः अधः जले, मन्दं दोलायमानम् एकं लघुं धीवरदीपम् अपश्यत्। कश्चित् धीवरः भविष्यति इति चिन्तयित्वा, सा तं विस्मृतवती। 1:38तदा सा न अजानात्, यत् सः लघुः दीपः सर्वं परिवर्तयिष्यति॥
1:44छिन्ना तन्त्री
1:44सः पुरुषः बशीर मुल्ला अस्ति, दुर्गस्य अग्निबाणप्रमुखः। सः कठोरः अल्पभाषी च, सर्वदा भ्रुकुटिं करोति। अर्धघण्टापूर्वं, तारा तं विक्रान्तसूदेन सह विवदमानम् अपश्यत्। विक्रान्तः उत्सवस्य आयोजकः अस्ति, मधुरभाषी, परन्तु अधीरः। 2:06सः हस्तं चालयन् अवदत् — «अतिथयः आगताः। कार्यक्रमः समये एव भविष्यति।» इदानीं बशीरः दूरवाणीं स्थापयित्वा, प्रज्वालनफलकस्य समीपं गच्छति। तस्य हस्ते, क्षुरिका चमत्करोति। एकेन वेगेन, सः मुख्यां विद्युत्तन्त्रीं छिनत्ति। 2:29ततः सः परितः पश्यति, समुद्रसोपानानि अवतीर्य, अन्धकारे अन्तर्धीयते। तारायाः हृदयं वेगेन स्पन्दते। किं बशीरः उत्सवं नाशयितुम् इच्छति?
2:43आरब्धा गणना
2:43क्षणेन कोलाहलः उत्पन्नः। विक्रान्तः फलकं दृष्ट्वा, क्रुद्धः अभवत्। «बशीरः कुत्र? न चिन्ता। 2:53आपत्कालीनं प्रज्वालकं सज्जीकुरुत!» सहायकाः द्वितीयं यन्त्रम् आनयन्ति। विशाले फलके गणना आरभते — दश निमेषाः। तारा विक्रान्तस्य समीपं धावति। «महोदय, बशीरः किमपि अवदत् — अग्निः, नौका...» विक्रान्तः स्मयते, परन्तु तस्य नेत्रे शीतले स्तः। 3:19«बाले, मातुः समीपं गच्छ। अत्र महत्त्वपूर्णं कार्यम् अस्ति।» तारा पृष्ठतः पश्यति। समुद्रसोपानानाम् उपरि, दीपप्रकाशे, किमपि आर्द्रं चमत्करोति। यदि कोऽपि न शृणोति, तर्हि सा स्वयम् अन्वेषणं करिष्यति॥
3:40आर्द्रं पदचिह्नम्
3:40सोपानानि शीतलानि पिच्छिलानि च सन्ति। प्रथमे सोपाने एकम् आर्द्रं पदचिह्नम् अस्ति — विशालं, नग्नपादस्य। तदा सुनन्दा आगच्छति, यतः सा पुत्र्याः भीतं मुखम् अदूरात् अपश्यत्। तारा द्रुतं हस्तसंकेतैः सर्वं कथयति। 4:01सुनन्दा अधः नमति, चिह्नं सूक्ष्मतया पश्यति, ततः संकेतयति — «पश्य, अङ्गुल्यः समुद्रं प्रति। सः न पलायते। सः जलं प्रति धावति।» सोपानानां पार्श्वे रक्षाकोष्ठः अस्ति। तत्र प्राणरक्षककञ्चुकानां पङ्क्तिः लम्बते। 4:22परन्तु, एकः कीलः रिक्तः अस्ति। तस्य उपरि लिखितम् — «बालानाम्»। किमर्थं प्रौढः पुरुषः, बालस्य कञ्चुकं नयेत्?
4:35नीला पादुका
4:35गणना वदति — सप्त निमेषाः। ते अधिकम् अवतरन्ति। तरङ्गाः शिलासु आहन्यन्ते, उपरि जनानां हर्षध्वनिः वर्धते। अन्तिमे सोपाने तारा किमपि लघु पश्यति — एका बालस्य पादुका, नीलवर्णा, लवणजलेन आर्द्रा। 4:55तस्याः पट्टिकायां, एकः लघुः मत्स्यः चित्रितः अस्ति। सुनन्दा तां हस्ते गृह्णाति, तस्याः मुखं गम्भीरं भवति। सा संकेतयति — «एतादृशीः पादुकाः, धीवरग्रामस्य बालाः धारयन्ति। अद्य प्रातः, द्वौ बालौ सङ्ग्रहालयम् आगतौ। 5:18तौ अग्निबाणान् समीपात् द्रष्टुम् ऐच्छताम्।» तारायाः उदरे शीतलता प्रसरति। तौ बालौ इदानीं कुत्र स्तः?
5:28निर्वापितः दीपः
5:28तारा समुद्रं प्रति पश्यति। अग्निबाणनौका अन्धकारे, विशाला छाया इव तिष्ठति। तस्याः अधः यः लघुः धीवरदीपः पूर्वं दोलायते स्म, सः इदानीं निर्वापितः। केवलं कृष्णं जलम् अवशिष्टम्। 5:46सुनन्दा दीर्घं पश्यति, यतः तस्याः नेत्रे, निःशब्दे जगति सूक्ष्मां गतिं ग्रहीतुं शिक्षिते स्तः। सा संकेतयति — «सः दीपः कदापि न चलितः। नौकायाः अधः एव स्थितः आसीत्। कोऽपि क्षेपणीं न चालयति स्म। 6:06दीपस्य स्वामी, निद्रितः इव।» उपरि गणना वदति — पञ्च निमेषाः। तारा नेत्रे निमीलयति, बशीरस्य ओष्ठौ पुनः स्मरति। तेषु त्रिषु पदेषु, किञ्चित् अदृष्टम् आसीत्॥
6:24सम्पूर्णं वाक्यम्
6:24तारा मनसि दृश्यं पुनः पश्यति। बशीरस्य हस्तः, मुखस्य अर्धं गोपयति स्म। सा दृश्यानि पदानि एव अपठत्, गुप्तानि न। इदानीं सा रिक्तस्थानानि पूरयति — आर्द्रं पदचिह्नं, बालस्य कञ्चुकः, नीला पादुका, निर्वापितः दीपः। 6:44सम्पूर्णं वाक्यम् एवम् आसीत् — «यावत् सा नौका न निर्गच्छति, तावत् ते अग्निं मा मुञ्चन्तु।» द्वौ धीवरबालौ लघुनौकायां निद्रितौ, तरङ्गैः च, अग्निबाणनौकायाः अधः नीतौ। बशीरः विक्रान्तं प्रार्थितवान्, विक्रान्तः निराकृतवान्। अतः बशीरः तन्त्रीं अच्छिनत् — नाशाय न, रक्षणाय। 7:11इदानीं तारा तं ग्रहीतुं न, प्रक्षेपणं निरोद्धुं धावति। परन्तु, उपरि, विक्रान्तस्य अङ्गुष्ठः प्रज्वालकस्य उपरि स्थितः॥
7:22प्रकाशस्तम्भः
7:22तारा मात्रा सह सोपानानि आरोहति। गणना वदति — एकः निमेषः। कोलाहले तस्याः स्वरः लुप्यते, कोऽपि न शृणोति। तदा सुनन्दा प्राकारे स्थितं महान्तं प्रकाशयन्त्रं निर्दिशति, यत् सङ्ग्रहालयस्य प्रदर्शनाय उपयुज्यते। 7:41तारा तत् समुद्रं प्रति परिवर्तयति। श्वेतः प्रकाशस्तम्भः कृष्णं जलं विदारयति, अग्निबाणनौकायाः अधः पतति च। तत्र सर्वे पश्यन्ति — एका लघुनौका, तस्यां द्वौ निद्रितौ बालौ, बालकञ्चुकेन आवृतौ। तस्याः समीपे बशीरः जले तरति, रज्जुं स्कन्धे बद्ध्वा, नौकां कर्षति। 8:07सहस्रशः जनाः सहसा मौनाः भवन्ति। परन्तु, विक्रान्तस्य मुखात् गणना अद्यापि निर्गच्छति — दश, नव, अष्ट...॥
8:19स्थगितः अङ्गुष्ठः
8:19«सः केवलं धीवरः!» विक्रान्तः उच्चैः वदति। «प्रक्षेपणं कुरुत!» किन्तु प्रमुखातिथिः उत्थाय हस्तम् उन्नयति — «स्थगयत!» तारा विक्रान्तस्य पुरतः, तां नीलां पादुकाम् उन्नयति। प्रकाशे, लघुः मत्स्यः स्पष्टं दृश्यते। 8:39विक्रान्तस्य अङ्गुष्ठः कम्पते, ततः यन्त्रात् अपसरति। जनसमूहः एकेन स्वरेण उद्घोषयति — «प्रतीक्षध्वम्!» परन्तु, जले संकटम् अवशिष्टम्। लघुनौका, अग्निबाणनौकायाः लङ्गररज्ज्वा सह संलग्ना अस्ति। बशीरः कर्षति, पुनः कर्षति, परन्तु नौका न चलति। 9:03तस्य बाहू श्रान्तौ, तरङ्गाः च वर्धन्ते॥
9:07दीपानां मार्गः
9:07तदा तटे धीवराः स्वनौकाः जले प्रक्षिपन्ति। प्रत्येकस्याः नौकायाः अग्रे दीपः प्रज्वलति। प्राकारे जनाः स्वदीपान् उन्नयन्ति, ते सहस्रशः दीपाः समुद्रं प्रति मार्गं दर्शयन्ति। धीवराः रज्जुं मोचयन्ति, लघुनौकां तटं प्रति नयन्ति च। 9:31बालौ नेत्रे मर्दयन्तौ जागृतौ, किं जातम् इति न जानन्तौ। सोपानेषु बशीरः आर्द्रः श्रान्तः च उपविशति। तारा कनिष्ठस्य बालस्य पादे पादुकां स्थापयति। बशीरः ताम् आश्चर्येण पश्यति। 9:49«त्वं मम ओष्ठौ अपठः?» तारा स्मयते। «अर्धम् एव। शेषं, पदचिह्नानि अवदन्।» बशीरः उत्तिष्ठति, प्राकारं प्रति पश्यति। «इदानीं, एकं कार्यम् अवशिष्टम्॥»
10:06सत्यस्य दीपः
10:06बशीरः नूतनां तन्त्रीं योजयति। विक्रान्तः लज्जितः दूरे तिष्ठति, प्रमुखातिथिः च बशीरं प्रति नमति। ततः बशीरः तारां सुनन्दां च स्वसमीपम् आह्वयति, त्रयः च सह गणयन्ति। प्रथमः अग्निबाणः आकाशम् आरोहति, सुवर्णपुष्पम् इव विकसति च। 10:28तस्य प्रकाशे, तारा मातरं पश्यति। सुनन्दा संकेतयति — «त्वं पदानि अपठः, परन्तु सत्यं तेषां मध्ये आसीत्।» अग्निः, नौका, निर्गच्छ — आरम्भे तानि पदानि भयम् आसन्। इदानीं, तानि प्रार्थना इव प्रतिभान्ति। 10:47तस्यां रात्रौ, दुर्गस्य उपरि सहस्रशः दीपाः प्रज्वलिताः। किन्तु तारा अजानात् — कदाचित् सत्यं श्रोतुं न, द्रष्टुम् एव आवश्यकम्॥
अन्यानि चलचित्राणि
शृङ्खला: thriller (संस्कृतम्)