मङ्गलस्य आलुकसदृशं चन्द्रं प्रति जापानस्य अद्भुतं यानम्!
सारांशः
जापानदेशस्य एम्-एम्-एक्स् नामकम् अन्तरिक्षयानं मङ्गलग्रहस्य आलुकसदृशं चन्द्रं फोबोसं प्रति पञ्चवर्षीयां यात्राम् आरभते। तत् यानं एकं लघु चतुश्चक्रयानं सह नयति, फोबोसस्य मृत्तिकां च पृथिवीं प्रति आनेष्यति।
सम्पूर्णपाठः
0:00आलुकसदृशः चन्द्रः
किं त्वं जानासि, यत् मङ्गलग्रहं परितः एकः आलुकसदृशः चन्द्रः भ्रमति? सत्यम् एव! तस्य नाम फोबोसः अस्ति। सः वर्तुलः न, अपितु विषमः, गर्तैः पूर्णः च अस्ति, यथा भूमेः उद्धृतः आलुकः। अधुना जापानदेशस्य वैज्ञानिकाः, एकं नूतनम् अन्तरिक्षयानं प्रेषयन्ति। तस्य नाम एम्-एम्-एक्स् अस्ति। तस्य कार्यम् अतीव रोचकम् अस्ति — फोबोसस्य मृत्तिकां गृहीत्वा, पृथिवीं प्रति आनयनम्! एषा यात्रा, प्रायः पञ्च वर्षाणि यावत् चलिष्यति। अद्य त्वं यस्यां कक्षायां पठसि, यानस्य प्रत्यागमनकाले, त्वं पञ्चभिः कक्षाभिः अग्रे भविष्यसि! किन्तु प्रथमं पश्य, एतत् यानं कथं गर्जन् आकाशं प्रति उत्पतति॥
0:57आकाशं प्रति उड्डयनम्
जापानदेशस्य दक्षिणदिशि, तनेगाशिमा नाम एकः सुन्दरः द्वीपः अस्ति। तत्र समुद्रतीरे, एकं विशालं प्रक्षेपकयानं सज्जं तिष्ठति। तस्य शिखरे, अस्माकम् एम्-एम्-एक्स्-यानं सुरक्षितं निवसति। आगच्छ, मया सह गणय! दश, नव, अष्ट, सप्त, षट्, पञ्च, चत्वारि, त्रीणि, द्वे, एकम्! महान् घोषः भवति, श्वेतः धूमः सर्वत्र प्रसरति, यानं च मेघान् अतिक्रम्य ऊर्ध्वं गच्छति! आश्चर्यतथ्यम् — एतत् प्रक्षेपकयानं प्रायः षष्टिमीटरमितम् उन्नतम् अस्ति, विंशतितलयुक्तस्य भवनस्य इव! किन्तु मङ्गलग्रहः अतीव दूरे अस्ति। तत्र प्राप्तुं कियान् कालः अपेक्षितः? उत्तरं श्रुत्वा त्वं विस्मितः भविष्यसि!॥
1:53दीर्घा अन्तरिक्षयात्रा
मङ्गलग्रहः, पृथिव्याः प्रायः द्वाविंशतिकोटिकिलोमीटरपरिमिते दूरे अस्ति। यदि त्वं कारयानेन तत्र गच्छेः, तर्हि द्विशताधिकानि वर्षाणि आवश्यकानि भवेयुः! परन्तु अस्माकं यानम् अतिवेगेन धावति, अतः तत् प्रायः एकेन वर्षेण मङ्गलं प्राप्स्यति। एकः रोचकः विषयः अपि अस्ति। पृथिवी मङ्गलः च, उभौ सूर्यं परितः सदा धावतः। अतः यानं सरलरेखया न गच्छति, अपितु वक्रमार्गेण। यथा त्वं धावतः मित्रस्य हस्ते कन्दुकं क्षिपसि — यत्र मित्रम् अधुना अस्ति तत्र न, अपितु यत्र तत् क्षणानन्तरं भविष्यति तत्र! यदा यानं मङ्गलं प्राप्नोति, तदा तत्र द्वौ लघू चन्द्रौ तस्य स्वागतं कुर्वतः। कौ तौ?॥
2:49मङ्गलस्य द्वौ चन्द्रौ
अस्माकं पृथिव्याः एकः एव चन्द्रः अस्ति, किन्तु मङ्गलस्य द्वौ चन्द्रौ स्तः! बृहत्तरस्य नाम फोबोसः, लघुतरस्य नाम डीमोसः। फोबोसः मङ्गलस्य अतीव समीपे भ्रमति — अतिसमीपे! आश्चर्यतथ्यम् — फोबोसः एकस्मिन् दिने मङ्गलं त्रिवारं परिक्रामति! अस्माकं चन्द्रः तु, पृथिवीं परिक्रमितुं प्रायः एकं मासम् अपेक्षते। यदि त्वं मङ्गलस्य भूमौ तिष्ठेः, तर्हि फोबोसं पश्चिमदिशि उदयन्तं, पूर्वदिशि अस्तं गच्छन्तं च पश्येः — अस्माकं चन्द्रस्य विपरीतम्! अहो, कीदृशः विचित्रः चन्द्रः! परन्तु तस्य शरीरं समीपतः कीदृशम्? चल, निकटं गच्छामः॥
3:40गर्तपूर्णः फोबोसः
फोबोसः अतीव लघुः अस्ति। तस्य दैर्घ्यं केवलं सप्तविंशतिकिलोमीटरमितम् अस्ति। कारयानेन तस्य एकस्मात् अन्तात् अपरम् अन्तं प्राप्तुम्, अर्धघण्टातः न्यूनः कालः पर्याप्तः भवेत्! तस्य पृष्ठे बहवः गर्ताः सन्ति, यथा आलुकस्य नेत्राणि। आश्चर्यतथ्यम् — एकः गर्तः एतावान् विशालः अस्ति, यत् सः फोबोसस्य प्रायः तृतीयभागं व्याप्नोति! दीर्घकालात् पूर्वं कश्चित् अन्तरिक्षशिलाखण्डः तेन सह संघट्टितवान्, तदा एषः महान् गर्तः निर्मितः। तस्य पृष्ठे सूक्ष्मा धूलिः अपि अस्ति, या चूर्णम् इव मृद्वी। तत्र अवतरणं सरलं न। कुतः? तत्र किमपि अद्भुतं रहस्यं निगूढम् अस्ति...॥
4:36अल्पम् आकर्षणम्
रहस्यं गुरुत्वाकर्षणे अस्ति! पृथिवी अस्मान् दृढं स्वसमीपं कर्षति, अतः वयं भूमौ तिष्ठामः। किन्तु फोबोसः अतीव लघुः, अतः तस्य आकर्षणम् अपि अत्यल्पम्। आश्चर्यतथ्यम् — यस्य बालस्य भारः पृथिव्यां त्रिंशत् किलोग्रामाः, सः फोबोसे केवलम् अष्टादशग्रामाः इव भवेत् — कतिपयानि नाणकानि इव! यदि त्वं तत्र मन्दम् उत्पतेः, तर्हि त्वं दीर्घकालं यावत् मन्दं मन्दं प्लवमानः भवेः। अतः एम्-एम्-एक्स्-यानं, पिच्छम् इव अतिसावधानं फोबोसे अवतरिष्यति। परन्तु यानम् एकाकि न अस्ति। तेन सह एकं लघु मित्रम् अपि यात्रां करोति!॥
5:26चक्रयुक्तं लघुयानम्
अस्माकं नूतनं मित्रं पश्य — एकं लघु चतुश्चक्रयानम्! एतत् रोवर्-यानं, फ्रान्स्-देशस्य जर्मनी-देशस्य च वैज्ञानिकैः निर्मितम्। तस्य आकारः प्रायः एकस्याः लघुपेटिकायाः इव, भारः च प्रायः पञ्चविंशतिकिलोग्रामाः। तस्य उपरि सौरफलकानि सन्ति, यानि सूर्यप्रकाशात् विद्युतम् उत्पादयन्ति। तस्य नेत्राणि इव छायाचित्रयन्त्राणि अपि सन्ति। आश्चर्यतथ्यम् — मङ्गलस्य कस्यचित् चन्द्रस्य उपरि चक्रैः चलत्, प्रथमं यानम् इदम् एव भविष्यति! तत् शम्बूकवत् मन्दं मन्दं चलिष्यति, धूलिं च सूक्ष्मतया द्रक्ष्यति। किन्तु मुख्यं कार्यं तु अद्यापि शेषम् — मृत्तिकायाः संग्रहणम्! तत् कथं भविष्यति?॥
6:20मृत्तिकायाः संग्रहणम्
एम्-एम्-एक्स्-यानस्य एकः दीर्घः यान्त्रिकः हस्तः अस्ति। सः हस्तः फोबोसस्य भूमिं स्पृशति, मृत्तिकां च खनित्वा गृह्णाति। अन्यत् उपकरणं वायुं फूत्करोति, येन धूलिः उत्प्लुत्य एकस्मिन् पात्रे प्रविशति! आश्चर्यतथ्यम् — यानं न्यूनातिन्यूनं दशग्राममितां मृत्तिकां सङ्गृह्णाति, प्रायः द्वयोः लघुचमसयोः परिमाणम्। अल्पम् इव भासते, किन्तु वैज्ञानिकानां कृते एतत् निधिः इव! अपि च, एतस्यां मृत्तिकायां मङ्गलग्रहस्य अपि सूक्ष्मकणाः स्युः, ये बहुकालात् पूर्वं मङ्गलात् उत्प्लुत्य फोबोसे पतिताः। परन्तु वैज्ञानिकाः एतां धूलिं किमर्थम् इच्छन्ति?॥
7:10फोबोसस्य रहस्यम्
वैज्ञानिकाः एकस्य महतः प्रश्नस्य उत्तरम् अन्विष्यन्ति — फोबोसः कुतः आगतः? कदाचित् सः पुरा अन्तरिक्षे विचरन् एकः शिलाखण्डः आसीत्, यं मङ्गलः स्वसमीपे अधारयत्। अथवा कदाचित्, मङ्गलात् एव उत्प्लुतैः खण्डैः सः निर्मितः। मृत्तिका एव उत्तरं वदिष्यति, यथा रहस्यकथायाः सूत्राणि। आश्चर्यतथ्यम् — एतया मृत्तिकया वयं ज्ञातुं शक्नुमः, यत् पृथिव्यां मङ्गले च जलं कथम् आगतम्! एकः लघुः धूलिकणः, बहुकोटिवर्षाणां कथां वदति। अधुना अन्तिमः साहसिकः भागः — पुनः गृहं प्रति यात्रा!॥
7:56गृहं प्रति प्रत्यागमनम्
मृत्तिकां गृहीत्वा यानं फोबोसात् उत्पतति, पृथिवीं प्रति च पुनः दीर्घां यात्रां करोति। प्रायः २०३१ तमे वर्षे, एका लघुः पेटिका आकाशात् अवतरिष्यति। सा वायुमण्डलं प्रविश्य, उल्का इव दीप्यते! ततः तस्याः छत्रवत् विस्तृतं वस्त्रम् उद्घाट्यते, सा च मन्दं भूमौ अवतरति। वैज्ञानिकाः ताम् अतिस्वच्छेषु कक्षेषु उद्घाटयन्ति, यत्र एकः अपि धूलिकणः न बहिः गच्छति, न च अन्तः आगच्छति। आश्चर्यतथ्यम् — जापानदेशः पूर्वम् अपि, एकस्मात् लघुग्रहात् एवं मृत्तिकाम् आनीतवान्! एवं ज्ञानस्य नूतनं द्वारम् उद्घाटितं भविष्यति। अधुना वयं सर्वं स्मरामः॥
8:50स्मरणं क्रीडा च
अद्य वयं किं किं ज्ञातवन्तः? मङ्गलस्य द्वौ चन्द्रौ स्तः, फोबोसः च आलुकसदृशः अस्ति। फोबोसः एकस्मिन् दिने त्रिवारं मङ्गलं परिक्रामति। तत्र त्वं कतिपयनाणकवत् लघुः भवेः! एकं चतुश्चक्रयुक्तं लघुयानं तत्र विचरिष्यति, एम्-एम्-एक्स्-यानं च दशग्राममितां मृत्तिकां पृथिवीं प्रति आनेष्यति। अधुना तव कृते एका क्रीडा! गृहे मृत्तिकापिण्डं पिष्टपिण्डं वा गृहीत्वा, तम् आलुकाकारं कुरु। अङ्गुल्या तस्मिन् लघून् गर्तान् कुरु — पश्य, तव स्वकीयः फोबोसः सज्जः! ततः भोजनसमये परिवाराय कथय — 'मङ्गलस्य एकः चन्द्रः दिने त्रिवारं तं परिक्रामति!' सदा जिज्ञासुः भव, आकाशं च पश्य। पुनः मिलामः!॥
अन्यभाषासु
- English: Japan's MMX Is Off to Grab Dirt from Mars's Potato Moon!
- हिन्दी: मंगल के आलू जैसे चाँद की मिट्टी लाने निकला जापान का यान!
अन्यानि चलचित्राणि
शृङ्खला: science (संस्कृतम्)