उत्तरं प्रति नताः वृक्षाः: पिहितस्य काचगृहस्य रहस्यम्
सारांशः
चत्वारिंशत् वर्षाणि पिहिते काचगृहे सर्वे वृक्षाः उत्तरं प्रति नमन्ति स्म। चतुर्दशवर्षीया मीरा तेषां नमनम् अनुसृत्य निगूढं गवाक्षं पुरातनं पत्रं च प्राप्नोति।
सम्पूर्णपाठः
0:00नताः वृक्षाः
0:00तस्मिन् पुरातने काचगृहे सर्वे वृक्षाः, एकाम् एव दिशम् उत्तराम् प्रति नताः आसन्, यथा केनचित् अदृश्येन स्वरेण आहूताः। चतुर्दशवर्षीया मीरा, धूलिधूसरे द्वारे स्थित्वा तान् अपश्यत्, तस्याः हृदयं च वेगेन अस्पन्दत। चत्वारिंशत् वर्षाणि एतत् काचगृहं तालकेन पिहितम् आसीत्। 0:25कुलस्य कोऽपि न जानाति स्म किमर्थम्। अचिरात् मीरा तस्य उत्तरं प्राप्स्यति॥
0:33कमलायाः गृहम्
0:33मीरायाः पितामहस्य ज्येष्ठा भगिनी कमला, गते हेमन्ते दिवं गता। तस्याः विशालं गृहम् इदानीं विक्रेतव्यम् आसीत्। पिता अवदत्, 'सप्ताहान्ते क्रेतारः आगमिष्यन्ति। ते काचगृहं पातयित्वा, तत्र वाहनशालां करिष्यन्ति।' 0:53मीरा कमलां कदापि न दृष्टवती, यतः पुरातनस्य कस्यचित् कलहस्य कारणात्, कुलस्य कोऽपि अत्र न आगच्छत्। किन्तु पुस्तकालये एकस्मिन् जीर्णे पुस्तके, एका लोहकुञ्चिका निहिता आसीत्, यस्याः सूत्रे लिखितम् आसीत्: 'उत्तरम्'॥
1:12पिहितं काचगृहम्
1:12मीरा तया कुञ्चिकया काचगृहस्य द्वारम् उदघाटयत्। अन्तः शीतलः हरितगन्धः अन्धकारः च आसीत्। छदेः काचानि कृष्णवर्णेन लेपेन लिप्तानि आसन्, यथा केनचित् जानता आच्छादितानि। तथापि वृक्षाः जीवन्ति स्म! 1:33पर्णानि हरितानि, पुष्पाणि लघूनि श्वेतानि च। भूमौ एका पुरातनी जलनालिका, कूपात् मन्दं मन्दं बिन्दून् वहति स्म, यथा कश्चित् तान् पोषयितुं व्यवस्थाम् अकरोत्। अत्र कोऽपि रहस्यं रक्षति स्म, इति मीरा अचिन्तयत्॥
1:53असम्भवं नमनम्
1:53किन्तु तेषां नमनम् एव अद्भुतम् आसीत्। मीरा विद्यालये अपठत्, यत् वृक्षाः सर्वदा प्रकाशं प्रति नमन्ति। अस्मिन् प्रदेशे सूर्यः दक्षिणस्यां दिशि चरति, अतः वृक्षाः दक्षिणं प्रति नमेयुः। एते तु उत्तरं प्रति नताः, यत्र केवलम् इष्टकाभित्तिः अस्ति, न गवाक्षः, न दीपः। 2:19सा कर्गदे वृक्षाणां रेखाः अलिखत्। सर्वाः रेखाः एकस्मिन् एव बिन्दौ अमिलन्। 'युष्माकं प्रकाशः कुत्र अस्ति?' इति मीरा मन्दस्वरेण अपृच्छत्॥
2:33उत्तरभित्तिः
2:33सा वृक्षाणां शाखाः अनुसृत्य अग्रे अचलत्, यथा ताः अङ्गुल्यः तस्यै मार्गं दर्शयन्ति। उत्तरभित्तेः पादे, शुष्कपर्णानां मृत्तिकायाः च महान् राशिः आसीत्। केवलं जलबिन्दूनां मन्दः शब्दः श्रूयते स्म। ऊर्ध्वं पश्यन्ती सा अपश्यत्, यत् भित्तेः उपरि छदौ, काष्ठफलकेन आच्छादितः कश्चन चतुरस्रः गवाक्षः अस्ति, 3:02तस्य कोणे च सूत्रवत् सूक्ष्मा उत्तराकाशस्य प्रकाशरेखा॥
3:07श्वः क्रेतारः
3:07तदा पिता बहिः उच्चैः आह्वयत्, 'मीरे! क्रेतारः श्वः एव आगमिष्यन्ति!' मीरायाः हृदयम् अकम्पत। श्वः एते वृक्षाः, एतत् रहस्यं च, सर्वं नङ्क्ष्यति। 3:22मीरा सावधानं राशेः समीपे जानुभ्याम् उपाविशत्, त्वरया च पर्णराशिं हस्ताभ्याम् अपसारयत्। अधः भित्तौ बद्धा एका लोहशृङ्खला आसीत्, तस्याः समीपे च मृत्तिकायां निगूढा एका कांस्यपेटिका॥
3:40जीर्णं पत्रम्
3:40पेटिकायां पीतवर्णं जीर्णं पत्रम् आसीत्। मीरा कम्पमानाभ्यां हस्ताभ्यां तत् अपठत्। 'प्रिय अनुज, त्वं क्रुद्धः उत्तरमार्गेण गतः, अहं च क्षमां याचितुं न अशक्नवम्। अतः अहं सर्वान् गवाक्षान् अलिम्पम्, केवलम् उत्तरदिशः एकं रन्ध्रं त्यक्त्वा। 4:02अहं प्रतिदिनम् अत्र आगत्य, उत्तरमार्गं पश्यामि। एते वृक्षाः प्रतिदिनं त्वां प्रति नमन्ति, यथा मम मनः। यदि त्वं न आगच्छेः, तव कश्चित् आगच्छतु, शृङ्खलां च कर्षतु।' मीरा स्तब्धा अभवत्। 4:20सः अनुजः तस्याः पितामहः आसीत्। एतत् काचगृहं न शापेन पिहितम्, अपितु प्रतीक्षया। उत्तरनगरात् आगता मीरा एव, सा आगन्तुका आसीत्, यां कमला प्रतीक्षते स्म॥
4:37सुवर्णप्रकाशः
4:37मीरा शृङ्खलां द्वाभ्यां हस्ताभ्यां गृहीत्वा अकर्षत्। प्रथमं किमपि न अभवत्। सा पुनः सर्वबलेन अकर्षत्। सहसा काष्ठफलकम् उद्घटितम्, शुष्कपर्णानि बहिः अपतन्, सुवर्णवर्णः सूर्यप्रकाशः स्तम्भः इव अन्तः प्राविशत्। 4:58धूलिकणाः तस्मिन् प्रकाशे तारकाः इव अनृत्यन्। ये वृक्षाः चत्वारिंशत् वर्षाणि उत्तरं प्रति नताः आसन्, ते सहसा स्वर्णस्नाताः अभवन्। चत्वारिंशत् वर्षाणाम् अनन्तरं, प्रथमवारं काचगृहं प्रकाशेन पूर्णम् अभवत्॥
5:18पितुः अश्रूणि
5:18पिता कोलाहलं श्रुत्वा अन्तः धावितः। मीरा तस्मै पत्रम् अयच्छत्। पठन् सः मौनम् अभजत्, तस्य नेत्रे च अश्रुपूर्णे अभवताम्। 'मम पिता सर्वदा अवदत्, यत् तस्य भगिनी तं विस्मृतवती,' इति सः मन्दम् अवदत्। 5:38'सा तु प्रतिदिनं प्रतीक्षते स्म।' 'अयं प्रकाशः अस्माकं कुलस्य अस्ति,' इति मीरा अवदत्। पिता चिरं तस्मिन् प्रकाशे अतिष्ठत्। ततः सः दूरवाणीं गृहीत्वा क्रेतॄन् अवदत्, 'क्षम्यताम्। 5:55काचगृहं न विक्रेयम्॥'
5:58गृहागमनम्
5:58तस्मिन् सायंकाले मीरा पुनः द्वारे अतिष्ठत्, यत्र प्रथमं सा तान् नतान् वृक्षान् अपश्यत्। कतिपयदिनेषु एते वृक्षाः उत्तरं प्रति न, अपितु ऊर्ध्वं सूर्यं प्रति उत्थास्यन्ति। तेषां प्रतीक्षा समाप्ता। यः आगन्तव्यः आसीत्, सः अन्ततः आगतः। 6:21मीरा हरितपर्णानि स्पृष्ट्वा, मन्दं हसित्वा अवदत्, 'वयम् आगताः, कमलाम्बे। गृहम् आगताः॥'
अन्यभाषासु
- English: Every Plant in Her Great-Aunt's Greenhouse Leaned North. Why?
- हिन्दी: वो ग्रीनहाउस जहाँ हर पौधा उत्तर की ओर झुका था
अन्यानि चलचित्राणि
शृङ्खला: science (संस्कृतम्)